AI và giao thông xanh: Khi tương lai di chuyển cần đặt con người ở trung tâm

Sự kiện do Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam (VEA), VnEconomy và Viện Nghiên cứu Công nghệ vì Cộng đồng (TFGI) phối hợp tổ chức, cùng đối tác chuyên môn là Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (IPSS).

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng cùng nhu cầu di chuyển ngày càng gia tăng, nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng AI đang trở thành công cụ quan trọng giúp các thành phố chuyển từ mô hình quản lý giao thông “phản ứng” sang “dự báo và tối ưu theo thời gian thực”. Các ứng dụng như điều phối tín hiệu giao thông, tối ưu hóa logistics, quản lý hạ tầng xe điện hay phân tích dữ liệu di chuyển đang mở ra hướng tiếp cận mới cho giao thông đô thị hiện đại.

Theo tham luận của ông Nguyễn Anh Dương (IPSS), AI đã bắt đầu được ứng dụng trong các trung tâm điều hành giao thông thông minh tại Việt Nam, đặc biệt trong quản lý đèn tín hiệu, camera giám sát và xử lý vi phạm giao thông. Đồng thời, quá trình chuyển đổi sang xe điện cũng đang thúc đẩy hình thành hệ sinh thái di chuyển mới dựa trên dữ liệu và nền tảng số.

Một trong những thông điệp nổi bật xuyên suốt hội thảo là triết lý “lấy con người làm trung tâm”. Các chuyên gia cho rằng mục tiêu cuối cùng của giao thông thông minh không nằm ở số lượng công nghệ được triển khai, mà ở việc người dân có thể tiếp cận việc làm, dịch vụ công và cơ hội phát triển thuận tiện hơn, an toàn hơn và bền vững hơn.

Nhiều mô hình được chia sẻ từ khu vực Đông Nam Á cho thấy AI có thể hỗ trợ xây dựng các hệ sinh thái di chuyển bao trùm hơn: từ tối ưu luồng giao thông, hỗ trợ logistics xuyên biên giới, đến quản lý chất lượng không khí và ứng phó ngập lụt đô thị theo thời gian thực. Các nghiên cứu của TFGI cũng nhấn mạnh rằng quá trình chuyển đổi giao thông chỉ thực sự bền vững khi đi kèm với đào tạo kỹ năng mới, hỗ trợ người lao động thích ứng và đảm bảo khả năng tiếp cận cho mọi nhóm xã hội.

Đại diện KLINOVA cũng tham dự và quan tâm đặc biệt tới các nội dung liên quan đến giao thông xanh, điện khí hóa giao thông đại chúng, logistics bền vững và ứng dụng AI trong quản trị phát thải đô thị. Từ kinh nghiệm thực hiện các dự án về giao thông xanh cũng như triển khai các dự án kiểm kê khí nhà kính, tư vấn ESG và chuyển đổi xanh cho doanh nghiệp sản xuất – logistics, KLINOVA nhận thấy bài toán giao thông trong tương lai không chỉ là hạ tầng hay công nghệ, mà còn là vấn đề quản trị phát thải, hiệu quả năng lượng và khả năng kết nối dữ liệu trong toàn chuỗi vận hành. AI được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng giúp tối ưu vận hành logistics, giảm phát thải Scope 3 và thúc đẩy hình thành các hệ sinh thái vận tải carbon thấp tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, việc phát triển các mô hình đô thị đa trung tâm, giao thông công cộng sức tải lớn và hệ sinh thái xe điện cũng được xem là những yếu tố nền tảng để giảm áp lực ùn tắc và cải thiện chất lượng sống đô thị trong dài hạn.

Hội thảo một lần nữa cho thấy rằng AI không phải là đích đến, mà là công cụ để xây dựng một hệ sinh thái di chuyển xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn cho người dân và doanh nghiệp Việt Nam.

- Hữu Hoàng -