Chuyên gia KLINOVA Tham gia Đánh giá Kỹ thuật Báo cáo Minh bạch hai năm một lần đầu tiên của Lithuania theo Khuôn khổ Thỏa thuận Paris

Báo cáo này được Liên Hợp Quốc tiến hành đánh giá tại chỗ ở Vilnius từ ngày 5 đến ngày 9 tháng 5 năm 2025 theo khuôn khổ minh bạch của UNFCCC. Trong quá trình đánh giá, Ms. Huệ Nguyễn, Chuyên gia thẩm định Báo cáo Biến đổi Khí hậu của UNFCCC về Dự báo, đã tham gia với tư cách thành viên nhóm chuyên gia, đóng góp vào việc xem xét tính nhất quán, mức độ rõ ràng và sự tuân thủ hướng dẫn báo cáo của Lithuania theo Thỏa thuận Paris.

ThS. Nguyễn Thị Minh Huệ (thứ 3 từ trái sang), Đánh giá viên quốc tế của UNFCCC cho BĐKH và kiểm kê KNK từ T1/2022

Lithuania là một thành viên trong NDC chung của Liên minh Châu Âu, vốn đặt mục tiêu giảm ít nhất 55% phát thải khí nhà kính vào năm 2030 so với năm 1990. Trong đó, Lithuania có trách nhiệm riêng trong việc giảm 21% phát thải ở các lĩnh vực không nằm trong Hệ thống Mua bán Khí thải của EU (EU ETS), bao gồm giao thông, nông nghiệp, xây dựng và xử lý chất thải. Báo cáo cho thấy đến năm 2022, Lithuania đã giảm được 61% lượng phát thải so với mức năm 1990, một kết quả đáng ghi nhận nhờ sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế sang các ngành ít phát thải hơn, cùng với việc nâng cấp công nghệ và hiệu quả năng lượng trong sản xuất và tiêu thụ.

Tuy vậy, một thách thức đáng kể vẫn đang tồn tại trong lĩnh vực giao thông vận tải. Dù các ngành năng lượng và công nghiệp đã thể hiện xu hướng giảm phát thải ổn định, giao thông lại ghi nhận sự gia tăng đáng kể do đội xe cũ, phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tốc độ đổi mới phương tiện còn chậm. Điều này cho thấy nhu cầu đầu tư mạnh mẽ hơn cho phương tiện sạch, hạ tầng sạc điện và các chính sách chuyển đổi hành vi sử dụng phương tiện tại khu dân cư và đô thị.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, phát thải có xu hướng giảm ở chăn nuôi nhờ thay đổi về quy mô đàn vật nuôi, nhưng phát thải từ trồng trọt lại tăng do sử dụng phân bón nitơ nhiều hơn. Mặc dù thời gian gần đây đã có dấu hiệu chững lại nhờ giá phân bón tăng và thay đổi phương pháp canh tác, lĩnh vực này vẫn cần chiến lược điều chỉnh để cân bằng giữa năng suất và phát thải.

Một yếu tố quan trọng khác là vai trò hấp thụ carbon của rừng. Dù Lithuania vẫn duy trì rừng như một “bể hấp thụ” CO₂, khả năng hấp thụ đã giảm dần từ năm 2011 do rừng già hóa và biến động sử dụng đất. Điều này đặt ra yêu cầu củng cố các chương trình tái sinh rừng, quản lý rừng bền vững và phát triển vật liệu xây dựng từ nguồn hữu cơ để giữ lại karbon lâu hơn trong vòng đời sản phẩm.

Ngoài các nỗ lực trong nước, Lithuania tiếp tục đóng góp hỗ trợ quốc tế trong giai đoạn 2021–2022 thông qua tài chính, chuyển giao công nghệ và xây dựng năng lực, với tổng giá trị hỗ trợ hơn 13 triệu USD. Hoạt động hỗ trợ tập trung vào các quốc gia thuộc Đối tác Đông Âu như Armenia, Georgia và Moldova, chủ yếu trong lĩnh vực năng lượng tái tạo (đặc biệt là điện mặt trời), nâng cao năng lực quản lý môi trường và cải thiện hệ thống xử lý chất thải. Điều này cho thấy Lithuania không chỉ hướng đến mục tiêu quốc gia mà còn đồng hành cùng những quốc gia đang phát triển trong hành động khí hậu.

Các chuyên gia quốc tế của Liên hợp quốc trong phiên làm việc tại Lithuania tháng 5/2025

Tổng thể, BTR1 cho thấy Lithuania đang đi đúng hướng trong việc thực hiện cam kết khí hậu. Tuy nhiên, để đảm bảo đạt mục tiêu năm 2030, quốc gia này sẽ cần tăng tốc trong các lĩnh vực giao thông, nông nghiệp và quản lý rừng. Thành công trong giai đoạn tới phụ thuộc vào việc duy trì đầu tư xanh, cải tiến chính sách hỗ trợ thị trường, và hơn hết là sự tham gia tích cực của người dân, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương trong hành trình chuyển đổi năng lượng và lối sống bền vững.

Thuỳ Linh