Tác Động Của Chính Sách Thuế Quan Mới Của Mỹ Đối Với Quá Trình Chuyển Đổi Xanh Của Các Doanh Nghiệp Việt Nam

Trên thực tế, Việt Nam là một quốc gia xuất khẩu, với Mỹ là thị trường đặc biệt quan trọng. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đạt 119,6 tỷ USD, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng kim ngạch xuất khẩu của nước ta. Đặc biệt, các mặt hàng quan trọng như dệt may, giày dép, đồ gỗ và linh kiện điện tử đóng góp phần lớn vào kim ngạch này. Điều này cho thấy việc tăng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Việt Nam vào Mỹ sẽ gây ra nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp Việt.​

Tác động của chính sách thuế mới này không chỉ dừng lại ở vấn đề chi phí và khả năng cạnh tranh mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến quá trình chuyển đổi xanh của các doanh nghiệp. Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cam kết giảm phát thải và phát triển bền vững, gánh nặng thuế cao có thể làm suy giảm năng lực đầu tư vào các công nghệ xanh của doanh nghiệp. Các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, thủy sản, gỗ và linh kiện điện tử vốn đang có lộ trình xanh hóa sản xuất có thể sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn.

1. Áp lực tài chính kìm hãm đầu tư xanh

Việc áp thuế cao đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ chịu thêm chi phí lớn, từ đó làm giảm lợi nhuận và nguồn vốn tái đầu tư vào các dự án bền vững. Nhiều doanh nghiệp đang trong quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu tái chế hoặc áp dụng công nghệ giảm phát thải có thể phải trì hoãn hoặc cắt giảm kế hoạch này để duy trì hoạt động kinh doanh.

Có thể lấy ví dụ với ngành dệt may – một trong những lĩnh vực xuất khẩu chủ lực sang Mỹ, đã và đang có những cam kết mạnh mẽ về phát triển bền vững. Tuy nhiên, khi chi phí xuất khẩu tăng lên do thuế suất cao, các doanh nghiệp trong ngành có thể phải ưu tiên duy trì năng lực cạnh tranh thay vì tiếp tục đầu tư vào các sáng kiến môi trường. 

2. Nguy cơ mất lợi thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Việt Nam hiện là một phần quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các ngành dệt may, điện tử, giày dép và thủy sản. Với lợi thế về chi phí lao động và vị trí chiến lược ở Đông Nam Á, Việt Nam đã trở thành một trung tâm sản xuất và gia công lớn cho các thương hiệu toàn cầu. Tuy nhiên, nguy cơ mất lợi thế đang gia tăng do chính sách thuế cao từ Mỹ có thể làm tăng chi phí xuất khẩu, giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng quốc tế. Đồng thời, việc không kịp thích ứng với xu hướng chuyển đổi xanh và công nghệ mới trên thế giới, một trong số có thể kể tới yêu cầu minh bạch về phát thải carbon từ EU qua Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM), có thể khiến các sản phẩm Việt Nam gặp nhiều khó khăn tại các thị trường lớn này.

Thêm vào đó, sự phụ thuộc vào các thị trường chính làm Việt Nam dễ bị tổn thương trước biến động toàn cầu. Nếu không thay đổi kịp thời, các doanh nghiệp có thể mất đơn hàng và phải giảm chi phí bằng cách sử dụng nguồn nguyên liệu giá rẻ hoặc trì hoãn các giải pháp, sáng kiến bảo vệ môi trường.

Cơ hội để tái cấu trúc và mở rộng thị trường

Mặc dù phải đối mặt với những thách thức lớn từ chính sách thuế mới của Mỹ như vậy, nhưng đây cũng có thể là cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ. Những rào cản về thuế quan không chỉ đặt ra áp lực mà còn tạo động lực thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với bối cảnh mới.

Việc giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ sẽ mở ra hướng đi mới, giúp doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Đây là thời điểm để tìm kiếm cơ hội tại các thị trường tiềm năng như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN – những khu vực có nhu cầu cao đối với các sản phẩm thân thiện với môi trường. Thay đổi này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro mà còn góp phần nâng cao giá trị thương hiệu và phát triển bền vững trong dài hạn.

Hơn thế nữa, chính sách thuế mới cũng là một lời cảnh tỉnh để các doanh nghiệp đẩy nhanh tiến trình xanh hóa sản xuất, không chỉ nhằm đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế mà còn nâng cao giá trị thương hiệu và sức cạnh tranh dài hạn. Các doanh nghiệp có thể tận dụng các ưu đãi tài chính từ chính phủ, các tổ chức quốc tế để đầu tư vào công nghệ xanh, qua đó xây dựng nền tảng phát triển bền vững và chống chọi với những biến động trong thương mại toàn cầu.

Việc Mỹ áp thuế 46% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam chắc chắn sẽ có tác động tiêu cực đến xuất khẩu và quá trình chuyển đổi xanh của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp tái cơ cấu, tìm kiếm thị trường mới và đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ sạch nhằm nâng cao sức cạnh tranh trong dài hạn. Để thích ứng, các doanh nghiệp cần linh hoạt điều chỉnh chiến lược kinh doanh, tận dụng các hỗ trợ về tài chính và công nghệ, đồng thời tiếp tục theo đuổi mô hình phát triển bền vững để đảm bảo vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.