Sự kiện được tổ chức trong bối cảnh CBAM đã chính thức bước sang giai đoạn thực thi từ ngày 1/1/2026, khi các nghĩa vụ tài chính bắt đầu được áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu vào EU có phát thải carbon cao. Đối với Việt Nam – một trong những quốc gia xuất khẩu thép và nhôm đáng kể sang thị trường châu Âu – việc hiểu rõ các yêu cầu về phát thải, báo cáo và xác minh đang trở thành yếu tố quan trọng để duy trì năng lực cạnh tranh và khả năng tiếp cận thị trường.
Chương trình quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, chuyên gia kỹ thuật và cộng đồng doanh nghiệp nhằm cùng trao đổi về những thách thức thực tiễn trong quá trình tuân thủ CBAM. Các phiên thảo luận tập trung vào kinh nghiệm của doanh nghiệp Việt Nam trong việc thu thập dữ liệu phát thải, xây dựng hệ thống giám sát và báo cáo, đáp ứng yêu cầu xác minh độc lập, cũng như những khó khăn liên quan đến chi phí tuân thủ và minh bạch chuỗi cung ứng.
Một trong những nội dung trọng tâm của hội thảo là cập nhật các quy định mới nhất của EU về CBAM, phương pháp tính toán phát thải hàm chứa trong sản phẩm, các yêu cầu về giám sát – báo cáo – thẩm định (MRV) và cơ chế xác minh dữ liệu phát thải. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng trong giai đoạn mới, dữ liệu phát thải thực tế được xác minh bởi bên thứ ba sẽ ngày càng đóng vai trò quyết định, thay thế cho việc sử dụng các giá trị mặc định vốn thường cao hơn và có thể làm gia tăng đáng kể chi phí CBAM đối với doanh nghiệp.
Đại diện KLINOVA, TS. Nguyễn Phương Nam – Đánh giá viên quốc tế của UNFCCC và Tổng Giám đốc KLINOVA – đã trình bày chuyên đề về giám sát, báo cáo và thẩm định phát thải trong khuôn khổ CBAM. Bài trình bày tập trung vào việc xây dựng kế hoạch giám sát, xác định ranh giới hệ thống, tổ chức thu thập dữ liệu phát thải, chuẩn bị hồ sơ phục vụ xác minh cũng như những yêu cầu mà các đơn vị thẩm định được EU công nhận sẽ xem xét trong quá trình đánh giá. TS. Nam cũng chia sẻ nhiều ví dụ thực tiễn đối với các cơ sở sản xuất thép và nhôm, đồng thời chỉ ra những sai sót phổ biến có thể dẫn đến rủi ro không tuân thủ hoặc làm gia tăng chi phí carbon cho doanh nghiệp.
Một nội dung được các doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là mối liên hệ giữa CBAM và sự hình thành thị trường carbon trong nước. Tại hội thảo, các chuyên gia đã phân tích cơ chế khấu trừ nghĩa vụ CBAM đối với phần giá carbon đã được thanh toán tại quốc gia xuất xứ. Điều này mở ra triển vọng để doanh nghiệp Việt Nam từng bước giảm chi phí CBAM trong tương lai khi hệ thống giao dịch phát thải (ETS) trong nước đi vào vận hành đầy đủ và đáp ứng các điều kiện được EU công nhận.
Bên cạnh các nội dung kỹ thuật, phiên thảo luận cấp cao với sự tham gia của đại diện Bộ Công Thương, IISD, các doanh nghiệp lớn trong ngành thép cùng các chuyên gia quốc tế đã tập trung trao đổi về những ưu tiên cần thiết để Việt Nam chuẩn bị cho CBAM. Các chủ đề được đưa ra bao gồm phát triển hạ tầng dữ liệu phát thải, nâng cao năng lực MRV, xây dựng thị trường carbon, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm giảm thiểu tác động của các quy định carbon đối với hoạt động xuất khẩu.
Trong bối cảnh các yêu cầu về phát thải và minh bạch chuỗi cung ứng đang ngày càng trở thành điều kiện tham gia thị trường quốc tế, CBAM không chỉ là một nghĩa vụ tuân thủ mà còn là động lực thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào quản trị carbon, nâng cao hiệu quả sản xuất và từng bước chuyển đổi sang các mô hình phát triển phát thải thấp. Hội thảo đã cung cấp cho doanh nghiệp những thông tin cập nhật, góc nhìn thực tiễn và các bước chuẩn bị cần thiết để chủ động thích ứng với những thay đổi đang diễn ra trong thương mại toàn cầu.
- Hữu Hoàng -
