CBAM lần đầu tiên có mức giá tham chiếu: €75,36 cho mỗi tấn CO₂ trong quý I/2026

Đây được xem là một tín hiệu quan trọng đối với các doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu vào thị trường EU, đặc biệt trong các ngành có cường độ phát thải cao, bởi nó cho thấy carbon đang dần được lượng hóa thành một chi phí kinh doanh thực tế thay vì chỉ là một yêu cầu tuân thủ mang tính chính sách.

Việc CBAM bắt đầu được nhìn nhận thông qua một mức giá cụ thể mang nhiều ý nghĩa hơn một con số kỹ thuật đơn thuần. Theo cơ chế vận hành của CBAM, chi phí carbon áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu vào EU được xây dựng trên cơ sở tham chiếu từ Hệ thống Mua bán Phát thải của EU (EU ETS). Vì vậy, mức €75,36/tCO₂ phản ánh rõ hơn cách EU đang từng bước đưa yếu tố phát thải vào cấu trúc chi phí của thương mại quốc tế. Điều này cũng đồng nghĩa với việc hiệu quả phát thải sẽ ngày càng trở thành một biến số có ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành, biên lợi nhuận và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường xuất khẩu.

Trong bối cảnh đó, các ngành đang nằm trong phạm vi áp dụng CBAM như sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và hydrogen sẽ tiếp tục là những lĩnh vực chịu tác động rõ rệt nhất. Với các doanh nghiệp đang xuất khẩu trực tiếp vào EU hoặc tham gia vào chuỗi cung ứng của các nhà xuất khẩu sang khu vực này, áp lực không chỉ đến từ nghĩa vụ báo cáo phát thải mà còn đến từ yêu cầu phải xây dựng năng lực quản lý carbon một cách bài bản. Khi phát thải được quy đổi thành chi phí, các doanh nghiệp có cường độ phát thải cao nhưng thiếu hệ thống dữ liệu minh bạch sẽ đối mặt với rủi ro lớn hơn về chi phí tuân thủ cũng như nguy cơ suy giảm lợi thế cạnh tranh.

Một điểm đáng chú ý là sự xuất hiện của mức giá CBAM tham chiếu đầu tiên đang góp phần thay đổi cách doanh nghiệp nhìn nhận về vấn đề carbon. Nếu trước đây phát thải thường được xem là một nội dung gắn với phát triển bền vững hoặc báo cáo ESG, thì nay nó đang dần trở thành một yếu tố mang tính tài chính và thương mại. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp trong việc củng cố hệ thống dữ liệu phát thải, nâng cao khả năng đo lường – báo cáo – thẩm tra (MRV), đồng thời rà soát lại mức độ phơi nhiễm carbon trong từng dòng sản phẩm hoặc hoạt động sản xuất.

Về dài hạn, việc chuẩn bị cho CBAM sẽ không chỉ dừng lại ở khía cạnh tuân thủ. Đây cũng là thời điểm để doanh nghiệp đánh giá lại chiến lược vận hành, công nghệ và sử dụng năng lượng nhằm giảm cường độ phát thải trong quá trình sản xuất. Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng chú trọng đến carbon footprint của hàng hóa, năng lực quản lý và giảm phát thải có thể sẽ trở thành một phần của lợi thế cạnh tranh, đặc biệt với các doanh nghiệp định hướng xuất khẩu sang các thị trường có yêu cầu khí hậu ngày càng khắt khe.

Mức €75,36 cho mỗi tấn CO₂ trong quý I/2026 vì vậy có thể được xem như một dấu mốc đáng chú ý trong tiến trình triển khai CBAM. Dù đây mới là một mức giá tham chiếu ban đầu, nhưng nó phát đi một thông điệp rõ ràng: carbon không còn là một khái niệm trừu tượng, mà đang dần trở thành một khoản chi phí phải được tính đến trong hoạt động thương mại và xuất khẩu. Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành phát thải cao, việc chủ động chuẩn bị từ sớm sẽ là yếu tố quan trọng để thích ứng hiệu quả với các yêu cầu mới của thị trường EU.

- Hữu Hoàng -